Welk boek over kleurenleer past bij welk niveau?
Een kiesgids per niveau en doel, van het mbo-keuzedeel Kleuradvies tot kleurmeting in productie.
Bijgewerkt op
Uitgeverij SNKI, de uitgeverij van de Stichting Nederlands Kleur Instituut in Krommenie, geeft drie soorten Nederlandstalige boeken over kleur uit. Kleuradvies is een elementaire kleurenleer voor het mbo-keuzedeel Kleuradvies (K0218): de kennis om een eenvoudig kleuradvies te maken, te onderbouwen en te presenteren. Kleurvormgeving is een uitgebreide kleurenleer van 410 pagina's voor het keuzedeel Kleurvormgeving (K0297, mbo-niveau 4) en voor professionele kleuradviseurs. De driedelige reeks Kleurbeoordelen in de praktijk is geschreven voor productie en kwaliteitscontrole: kleurwaarneming, licht, kleurmeting, toleranties en toepassing per sector.
Hieronder leest u per situatie welke titel past, wat elk boek behandelt en hoe de boeken van elkaar verschillen. Ook bekende klassiekers over kleur krijgen een plek.
Welk boek past bij uw situatie?
| Uw situatie | Titel | Waarom |
|---|---|---|
| U volgt op het mbo het keuzedeel Kleuradvies (K0218), bijvoorbeeld in de opleiding Gezel schilder of Verkoopadviseur. | Kleuradvies met het Werkboek opleiding Kleuradvies | Het leerboek bevat de leerstof voor het keuzedeel. Het werkboek bereidt met opdrachten stap voor stap voor op het examen voor het branchediploma Kleuradvies. |
| U geeft les in het keuzedeel Kleuradvies. | Docentenhandleiding Kleuradvies, naast het leerboek | Meer dan 100 opdrachten, van schilderoefeningen tot ontwerp- en onderzoeksopdrachten. De handleiding sluit aan op de 3e herziene druk van het leerboek. |
| U volgt of geeft het keuzedeel Kleurvormgeving (K0297, mbo-niveau 4), bijvoorbeeld bij interieuradvies, ruimtelijke vormgeving of mediavormgeving. | Kleurvormgeving | Het boek is gebaseerd op de eisen van dit keuzedeel. |
| U geeft kleuradvies bij schilderwerk of wandbekleding en zoekt de basis. | Kleuradvies | Het boek geeft de elementaire kennis om een eenvoudig kleuradvies te maken en een kleurkeuze te beargumenteren. |
| U werkt als kleuradviseur of kleurvormgever en zoekt een uitgebreid naslagwerk. | Kleurvormgeving | 29 hoofdstukken, van kleurordening en kleurpsychologie tot kleurharmonie en het kleurplan. Het boek dient ook als naslagwerk voor professionals. |
| U bent kwaliteitsmanager of technisch specialist in productie. | Kleurbeoordelen in de praktijk, deel 1 en 2, of de complete set | Deel 1 legt de basis: waarneming, licht en kleursystemen. Deel 2 behandelt beoordelingsprotocollen, meetinstrumenten, kleurverschilformules en toleranties. |
| U wilt in uw bedrijf kleurmeting of vaste beoordelingsprotocollen invoeren. | Deel 2, Kleurmeting en beoordeling, met deel 1 als basis | Deel 2 gaat over beoordelingsomstandigheden, spectrofotometers en colorimeters, kleurverschilformules en het vastleggen van toleranties. Hoofdstuk 2 van deel 1 behandelt de kosten van kleurproblemen en het rendement van investeringen in kleurkwaliteit. |
| U bent inkoper en maakt kleurafspraken met leveranciers. | Deel 1, met deel 2 voor toleranties | Deel 1 werkt aan een gemeenschappelijke taal voor kleur, binnen uw organisatie en met leveranciers. Deel 2 legt uit hoe u toleranties en acceptatiecriteria vastlegt. |
| U werkt in textiel, coatings, kunststoffen of voeding. | Deel 3, Sectorspecifieke toepassingen | Elk van deze sectoren heeft een eigen hoofdstuk. Deel 3 past de begrippen uit deel 1 en 2 toe en kijkt vooruit naar nieuwe technologieën en duurzaamheid. |
| U zoekt kleurenleer vanuit de beeldende kunst. | Een klassieker, zoals Itten of Albers (zie hieronder) | Die boeken zijn geschreven voor kunstenaars, docenten en studenten. |
De titels per niveau
Instap: Kleuradvies
Kleuradvies – Elementaire kleurenleer voor het maken van eenvoudige kleuradviezen · Mark Kotterink en Jan de Boon · 3e herziene druk, januari 2024 · gebonden · 172 pagina's · ISBN 978-94-93058-08-8
Kleuradvies is het leerboek voor het mbo-keuzedeel Kleuradvies (K0218). Dat keuzedeel gaat over het opstellen en presenteren van een eenvoudig kleuradvies voor schilderwerk of wandbekleding. Het boek reikt de elementaire kennis van kleur aan die daarvoor nodig is. Met die kennis kan de student een kleurkeuze ook beargumenteren.
De stof is verdeeld over zeven leerblokken: inleiding in de kleurenleer, kleursystematiek, kleurpsychologie, stijlen en trends, kleur en de media, kleur beoordelen en colormetrie, en het maken van een eenvoudig kleuradvies. Onderwerpen zijn onder meer het ordenen van kleuren, de kleurenruimte, kleurordeningsystemen, kleurcontrasten, harmonie en disharmonie, kleursymboliek, interieurstijlen en trends. De student werkt veel met verf en maakt kleurstudies, om vaardigheid en gevoel voor kleur op te bouwen. Het doel is een objectief kleuradvies voor een interieur of exterieur, dat de student aan een opdrachtgever presenteert.
Kleuradvies is de compacte instap: 172 pagina's, tegenover 410 voor Kleurvormgeving. Kleurbeoordelen en kleurmeting komen aan bod in één hoofdstuk, Het beoordelen van kleuren. Wie kleurmeting in een productieomgeving zoekt, vindt dat uitgewerkt in Kleurbeoordelen in de praktijk.
Bij Kleuradvies: werkboek en docentenhandleiding
Werkboek opleiding Kleuradvies · Mark Kotterink en Jan de Boon · 2e druk · ingenaaid · 66 pagina's · ISBN 978-94-93058-09-5
Het werkboek hoort bij het leerboek Kleuradvies. Per leerblok staan er opdrachten en vragen; een afsluitend deel gaat over de Proeve van bekwaamheid, het examen. De opdrachten trainen waarnemen, analyseren, kiezen en presenteren. De kennis waarop de opdrachten steunen staat in het leerboek. U heeft dus beide nodig.
Docentenhandleiding Kleuradvies · Mark Kotterink en Jan de Boon · ingenaaid · 72 pagina's · ISBN 978-90-826584-7-7
De handleiding geeft de docent meer dan 100 opdrachten en oefeningen, van schilderoefeningen tot ontwerp- en onderzoeksopdrachten. Ze bereiden voor op de Proeve van bekwaamheid van het keuzedeel en sluiten aan op de 3e herziene druk van het leerboek. Proefexemplaren, klassensets en docentprijzen zijn op aanvraag, via info@snki.nl of 075 616 99 77. Leerboek, werkboek en handleiding vormen samen de methode Kleuradvies.
Gevorderd en professioneel: Kleurvormgeving
Kleurvormgeving – Uitgebreide kleurenleer voor de professionele kleuradviseur · Mark Kotterink en Jan de Boon · 2e herziene druk, juli 2025 · gebonden · 410 pagina's · ISBN 978-94-93058-31-6
Kleurvormgeving is gebaseerd op de eisen van het keuzedeel Kleurvormgeving (K0297, mbo-niveau 4). Het dient als leerboek voor gevorderde studenten en als naslagwerk voor professionals. Wie het boek bestudeert en de opdrachten maakt, beschikt over de basisvaardigheden om een kleurvormgevingsplan te ontwikkelen.
De stof is verdeeld over zeven leerblokken en 29 hoofdstukken: inleiding in de kleurenleer, kleurordening, kleurpsychologie, stijlen en trends, kleurvormgeven, kleurbeoordelen, en ontwerp en presentatie. Het boek behandelt kleursystemen zoals die van Munsell, NCS en het CIE-systeem. Er zijn eigen hoofdstukken over licht, het visuele organisme, waarnemen, materialen en kleur, visuele ergonomie, kleur en architectuur, en productontwikkeling, verpakking en reclame. Het boek benadert kleur vanuit de beleving: twaalf zintuigen worden gekoppeld aan twaalf kleurcontrasten. Naast kleurtoon, lichtheid en verzadiging komen belevingsaspecten als warm en koud, hard en zacht, en licht en zwaar aan bod, met methoden om ze objectief te onderbouwen.
Kleurvormgeving heeft een vergelijkbare opbouw in zeven leerblokken als Kleuradvies, maar is ruim twee keer zo omvangrijk. Waar Kleuradvies uitkomt bij een eenvoudig kleuradvies, werkt Kleurvormgeving toe naar het kleurplan, met analyse, concept en presentatie. Kleurbeoordelen is ook hier één hoofdstuk, over visuele en instrumentele beoordeling, meetinstrumenten en kleurverschillen, als onderdeel van het ontwerpvak. Voor kleurbewaking in productie is de reeks Kleurbeoordelen in de praktijk bedoeld.
Industrie en kwaliteitscontrole: Kleurbeoordelen in de praktijk
Mark Kotterink · reeks van drie delen · 1e druk, juni 2025 · gebonden
De reeks gaat over kleurbeoordeling in productie en kwaliteitscontrole. Ze is ontstaan als één omvangrijk werk en verscheen in drie delen om de kennis toegankelijker te maken. Het uitgangspunt: veel bedrijven investeren fors in meetapparatuur en worstelen toch met kleurverschillen. Volgens de auteur zit het probleem zelden in de technologie zelf. Het gaat om inzicht in hoe mensen kleur ervaren, welke beoordelingsomstandigheden betrouwbaar zijn en wat toleranties doen. De reeks is geschreven voor kwaliteitsmanagers, productontwikkelaars, inkopers en technisch specialisten.
- Deel 1. Theoretische grondslagen (176 pagina's, ISBN 978-94-93058-11-8). Kleurenleer en waarneming, kleurkwaliteit en rendement, licht en lichtbronnen, de perceptie van kleur, kleurordening en kleursystemen. Achterin staan een woordenlijst met termen in het Nederlands, Engels, Duits en Frans, en referentietabellen. Naar deel 1
- Deel 2. Kleurmeting en beoordeling (248 pagina's, ISBN 978-94-93058-18-7). Hoofdstuk 8 tot en met 16: visuele beoordeling (protocollen, beoordelingsomstandigheden, betrouwbaarheid van beoordelaars) en instrumentele beoordeling (meetinstrumenten, kleurverschilformules, toleranties, kleurindexen en de correlatie tussen oog en instrument). Naar deel 2
- Deel 3. Sectorspecifieke toepassingen (220 pagina's, ISBN 978-94-93058-12-5). Hoofdstuk 17 tot en met 22: kleurbeoordeling in textiel en kleding, coatings, kunststoffen, en voedsel en consumentenproducten, met daarna nieuwe technologieën en duurzaamheid. Naar deel 3
- Complete set. De drie delen samen. De set heeft geen eigen ISBN; bij de boekhandel bestelt u de delen los, elk op het eigen ISBN. Naar de set
Kleuradvies en Kleurvormgeving gaan over het kiezen en onderbouwen van kleur in een advies of ontwerp. Deze reeks gaat over het beoordelen en bewaken van kleur in productie: kleurafspraken, metingen en toleranties. Ook deze reeks begint bij kleurenleer en waarneming, maar steeds met het oog op kwaliteitscontrole. De delen zijn los verkrijgbaar. Deel 1 is volgens de inleiding het fundament voor deel 2 en 3; wie de hele reeks leest, volgt de volgorde 1, 2, 3.
Meer over de reeks, met een samenvatting per hoofdstuk
Klassiekers en andere bronnen
Veel lezers kennen al een of meer klassiekers over kleur. Die boeken hebben een andere insteek dan de titels hierboven. Een korte plaatsbepaling.
Johannes Itten – Kunst der Farbe (1961). Itten ontwikkelde van 1919 tot 1922 de voorcursus aan het Bauhaus. Zijn hoofdwerk Kunst der Farbe verscheen in 1961 bij Otto Maier in Ravensburg; in 1970 volgde een verkorte uitgave. Het boek beschrijft onder meer zijn kleurencirkel en zeven kleurcontrasten. In het Nederlands verscheen het bij Cantecleer in De Bilt: de verkorte uitgave als Kleurenleer, de volledige als Kunst en kleur. Kleurenleer is bestemd voor kunstenaars, docenten en studenten. Kleurvormgeving bespreekt Ittens kleurencirkel naast andere kleurencirkels.
Josef Albers – Interaction of Color (1963). Albers doceerde aan het Bauhaus, het Black Mountain College en Yale University. Interaction of Color verscheen in 1963 bij Yale University Press. Het boek legt een ervaringsgerichte manier vast om kleur te bestuderen en te onderwijzen: Albers ging ervan uit dat kleur bijna nooit wordt gezien zoals hij werkelijk is. De oefeningen tonen onder meer de relativiteit van kleur en de illusie van transparantie. Yale beschrijft het als handboek voor kunstenaars, docenten en studenten. De jubileumuitgave uit 2013 is Engelstalig.
Roy S. Berns – Billmeyer and Saltzman's Principles of Color Technology (4e editie, 2019). Een Engelstalig handboek over kleurtechnologie, uitgegeven door Wiley. Het behandelt onder meer colorimetrie, kleurmeting, verlichting, metamerie en kleurreproductie. De uitgever noemt het boek een inleiding en naslagwerk. Wie Nederlandstalige stof over meetinstrumenten, lichtbronnen en toleranties zoekt, vindt die in Kleurbeoordelen in de praktijk.
Verder leren bij de Nederlandse Kleurenschool
De Nederlandse Kleurenschool, de opleidingstak van het Nederlands Kleur Instituut, gebruikt de boeken in haar eigen opleidingen:
| Opleiding | Boek |
|---|---|
| Opleiding Kleurkunde/Kleuradvies | Werkboek opleiding Kleuradvies |
| Opleiding Kleurvormgeving | Kleurvormgeving |
| Opleiding Kleurbeoordelen | Kleurbeoordelen in de praktijk (de drie delen) |
Het branchediploma voor Kleuradvies en Kleurvormgeving loopt sinds 1 augustus 2025 via het SNKI-register. Hoe dat werkt, leest u op Branchediploma Kleuradvies en Kleurvormgeving. Voor opleidingen staan de ISBN's voor de leermiddelenlijst op Voor opleidingen en docenten.