Woordenlijst kleurtermen: Nederlands, Engels, Duits en Frans
Vaktermen voor kleurbeoordeling, kleurmeting en kleurordening, met de vertaling in het Engels, Duits en Frans en het hoofdstuk waarin het boek de term uitlegt.
Bijgewerkt op
Een kleurafspraak is pas eenduidig als iedereen dezelfde woorden op dezelfde manier gebruikt. Het menselijk oog onderscheidt ongeveer tien miljoen kleuren, maar we kunnen er slechts enkele tientallen betrouwbaar benoemen. Volgens Kleurbeoordelen in de praktijk van Mark Kotterink ontstaan zonder systematische kleurordening kostbare misverstanden tussen afdelingen, met correctierondes, afkeur en vertraging als gevolg. Coloristen spreken over een kleur die 'sterker' of 'doffer' moet, kwaliteitscontroleurs en ontwerpers over kleurtoon, lichtheid en verzadiging. Zo praten ze langs elkaar heen, terwijl ze hetzelfde product beoordelen. Deze woordenlijst legt daarom per vakterm vast welk woord het Nederlands Kleur Instituut gebruikt, in het Nederlands, Engels, Duits en Frans, met een korte definitie en het hoofdstuk waarin het boek de term uitlegt.
De lijst volgt de vaste terminologie van het Nederlands Kleur Instituut. Verzadiging heet in het Engels chroma en in het Duits Buntheit, niet saturation of Sättigung: saturatie is een ander begrip. Kleurtoon is in het Duits Buntton. Lichtheid (lightness, L*) en helderheid (brightness) zijn twee verschillende begrippen. Complementaire kleuren zijn elkaars nabeeld. Engelse termen staan in Britse spelling (colour).
Zo leest u de tabel
- Waar in het boek: deel (D1, D2, D3), hoofdstuk en paragraaf van Kleurbeoordelen in de praktijk. De links gaan naar de samenvatting van dat hoofdstuk op de reekspagina.
- Bron vertalingen: waar de vertalingen vandaan komen. IEV 845-… is het Internationale Elektrotechnische Woordenboek, deel 845 Verlichting (IEC 60050-845), dat dezelfde termen bevat als de International Lighting Vocabulary van de CIE (CIE S 017). Normen staan er met hun nummer; boek A.2 is de meertalige termenlijst in deel 1; terminologie SNKI is de vaste vakterminologie van het instituut, die bij een verschil voorgaat.
- (kern): de vertaling staat in de bron als deel van een langere term.
- –: voor die taal is geen gezaghebbende vertaling gevonden. Er staat dan liever niets dan een gok.
Kleurattributen en kleurwaarneming
| Nederlands | Engels | Duits | Frans | Definitie | Waar in het boek | Bron vertalingen |
|---|---|---|---|---|---|---|
| kleurtoon | hue | Buntton | teinte | Het waarnemingskenmerk waarmee u een kleur rood, geel, groen, blauw of iets daartussen noemt: wat in het dagelijks leven "de kleur" heet. | D1 H1 §1.3.1; H6 §6.2 | terminologie SNKI; IEV 845-22-067 |
| lichtheid | lightness | Helligkeit | clarté | Hoe licht of donker een kleur is, los van kleurtoon en verzadiging; in CIELAB uitgedrukt als L*, van 0 (zwart) tot 100 (wit). | D1 H1 §1.3.1; H6 §6.2; D2 H15 §15.4.1 | terminologie SNKI; IEV 845-22-063 |
| verzadiging | chroma | Buntheit | chroma | Hoe ver een kleur afstaat van een grijs met dezelfde lichtheid, dus hoe sterk of levendig de kleur is; in CIELAB uitgedrukt als C*ab. | D1 H1 §1.3.1; H6 §6.2 | terminologie SNKI; IEV 845-22-074 |
| verzadiging in NCS (c) | chromaticness | Buntanteil | chromatisme | In de NCS-notatie de gelijkenis met de zuivere chromatische kleur van die kleurtoon, als percentage; in NCS S 3050-Y80R is dat 50. | D1 H7 §7.3.2 | terminologie SNKI |
| helderheid | brightness | – | luminosité | De waargenomen hoeveelheid licht die van een oppervlak of lichtbron komt; een waarnemingskenmerk dat niet rechtstreeks te meten is en niet hetzelfde als lichtheid. | D2 H15 §15.4.1 | terminologie SNKI; IEV 845-22-059 (EN, FR). Duits bewust leeg |
| luminantie | luminance | Leuchtdichte | luminance | De fysisch gemeten hoeveelheid licht die een oppervlak in een bepaalde richting uitstraalt of terugkaatst, per oppervlakte-eenheid, in candela per vierkante meter (cd/m²). | D2 H15 §15.4.1 | IEV 845-21-050 |
| achromatische kleur | achromatic colour | unbunte Farbe | couleur achromatique | Wit, grijs of zwart: een kleur zonder waarneembare kleurtoon, die alleen in lichtheid van andere achromatische kleuren verschilt. | D1 H5 §5.1.2; H6 §6.2 | IEV 845-22-049 |
| kleurconstantie | – | – | – | Het verschijnsel dat het visuele systeem de kleur van een voorwerp onder verschillende verlichting als min of meer gelijk blijft zien. | D1 H1 §1.1.2 | geen gezaghebbende vertaling gevonden |
| chromatische adaptatie | chromatic adaptation | chromatische Adaptation | adaptation chromatique | De automatische aanpassing van het oog aan de kleur van het omgevingslicht, waardoor wit papier zowel bij gloeilamplicht als bij daglicht wit lijkt; die aanpassing is niet volledig en niet onmiddellijk. | D1 H3 §3.1.2; H4 §4.3.1; D2 H10 §10.3 | terminologie SNKI; IEV 845-22-013 |
| simultaancontrast | – | – | – | Het verschijnsel dat een kleur anders lijkt door de kleuren eromheen; zo lijkt een grijs vlak op een groene achtergrond roodachtig. | D1 H1 §1.4.1; H4 §4.3.1 | geen gezaghebbende vertaling gevonden |
| complementaire kleuren | complementary colours | Komplementärfarben | couleurs complémentaires | Twee kleuren die elkaars nabeeld zijn: na lang kijken naar de ene kleur ziet u op een neutraal vlak de andere, zoals bij rood en blauwgroen. | D1 H1 §1.4.1 | boek A.2; definitie terminologie SNKI |
| kleurzienafwijking | defective colour vision | Farbsinnstörung | vision anormale des couleurs | Een afwijking in het kleurenzien, vooral in het onderscheid tussen rood en groen, bij ongeveer 8% van de mannen en 0,5% van de vrouwen; beoordelaars worden erop getest, bijvoorbeeld met de Ishihara-platen of de Farnsworth-Munsell 100 Hue-test. | D1 H1 §1.2.3; H4 §4.2.1; D2 H10 §10.5 | IEV 845-22-023 |
| metamerie | metamerism | Metamerie | métamérisme | Het verschijnsel dat twee kleurmonsters met verschillende reflectiecurven onder het ene licht gelijk lijken en onder ander licht niet. | D1 H1 §1.4.1; H3 §3.3.1; D2 H8 §8.5; H15 §15.6; D3 H18 §18.2.1 | terminologie SNKI; IEV 845-23-006 |
| metameer | metamer | Metamer | métamère | Elk van twee kleurmonsters die onder bepaald licht dezelfde tristimuluswaarden hebben, maar verschillende reflectiecurven. | D2 H8 §8.5 | terminologie SNKI; IEV 845-23-008 (EN, FR) |
Licht en beoordelingsomstandigheden
| Nederlands | Engels | Duits | Frans | Definitie | Waar in het boek | Bron vertalingen |
|---|---|---|---|---|---|---|
| lichtbron | light source | Lichtquelle | source lumineuse | Een werkelijke lamp of andere bron die licht uitstraalt; een lichtbron die een lichtsoort zo goed mogelijk nabootst, heet een simulator, zoals een daglichtsimulator. | D1 H3 §3.3.1, §3.3.2 | terminologie SNKI; IEV 845-27-001 (EN, DE) |
| lichtsoort | illuminant | Lichtart | illuminant | Een door de CIE vastgelegde spectrale energieverdeling, zoals D65 (gemiddeld daglicht), A (gloeilamp) of F11 (winkelverlichting), die als rekenstandaard dient en geen lamp is. | D1 H3 §3.3.2; D2 H8 §8.2 | terminologie SNKI; IEV 845-23-018 |
| spectrale energieverdeling (SPD) | spectral power distribution | spektrale Energieverteilung | répartition spectrale d'énergie | De verdeling van de energie van een lichtbron over de golflengten; ze bepaalt welke golflengten beschikbaar zijn om kleur te zien en is de meest fundamentele eigenschap van licht voor kleurbeoordeling. | D1 H1 §1.1.2 | boek A.2 (EN); terminologie SNKI (DE); IEV 845-23-045 en 845-23-018, definitietekst (EN, FR) |
| kleurtemperatuur | colour temperature | Farbtemperatur | température de couleur | De kleur van het licht zelf, uitgedrukt in kelvin (K): rond 2700–3000 K warm en geelachtig, rond 5000–6500 K koel en blauwachtig. | D1 H1 §1.1.2 | boek A.2; IEV 845-23-067 |
| kleurweergave-index (CRI) | colour rendering index (CRI) | Farbwiedergabe-Index | indice de rendu des couleurs (CRI) | Een maat voor hoe getrouw een lichtbron kleuren weergeeft, vergeleken met een referentiebron van dezelfde kleurtemperatuur; 100 betekent gelijk aan die referentie, en voor kleurbeoordeling is minimaal 90 gewenst. | D1 H1 §1.1.2; H3 §3.3.1; D2 H10 §10.2 | IEV 845-22-109 |
| verlichtingssterkte | illuminance | Beleuchtungsstärke | éclairement | De hoeveelheid licht die op het beoordelingsvlak valt, gemeten in lux; normen als ISO 3664 en ISO 3668 schrijven voor visuele beoordeling een vaste verlichtingssterkte voor. | D1 H1 §1.4.2; D2 H10 §10.2 | IEV 845-21-060 |
| beoordelingscabine | light booth (standard booth) | Farbabmusterungskabine | cabine normalisée | Een afgeschermde beoordelingsplek met lichtbronnen die gestandaardiseerde lichtsoorten nabootsen, zoals D65, TL84/F11 en A, en een neutraal grijze omgeving, waarin monsters volgens ISO 3664 visueel worden vergeleken. | D1 H1 §1.4.2; D2 H8 §8.2, §8.5; H10 | boek D2 (light booth); ISO 3668:2017, catalogustekst (standard booth, cabine normalisée); DIN EN ISO 3668:2020-05, catalogustekst (DE) |
| fluorescentie | fluorescence | Fluoreszenz | fluorescence | Het verschijnsel dat een materiaal straling, vaak UV, opneemt en direct uitzendt als licht met een langere golflengte, waardoor het meer licht lijkt te geven dan het ontvangt. | D1 H1 §1.3.2; H3 §3.2.3 | boek A.2; IEV 845-24-023 |
| optische witmakers (OBA's) | optical brightening agents | optische Aufheller | azurants optiques | Toevoegingen in onder meer papier, textiel en wasmiddel die UV-licht opnemen en als blauw licht uitstralen, zodat het materiaal witter lijkt; het effect hangt af van het UV-aandeel in het licht. | D1 H3 §3.2.3, §3.4.4; D2 H15 §15.1.1 | boek A.2/B.4; terminologie SNKI (NL-term) |
Materiaal en oppervlak
| Nederlands | Engels | Duits | Frans | Definitie | Waar in het boek | Bron vertalingen |
|---|---|---|---|---|---|---|
| absorptie | absorption | Absorption | absorption | Het opnemen van lichtenergie door een materiaal; omdat dit per golflengte verschilt, bepaalt absorptie mede welke kleur een voorwerp heeft. | D1 H1 §1.1.3; H3 §3.4 | boek A.2; IEV 845-24-081 |
| reflectie | reflection | Reflexion | réflexion | Het terugkaatsen van licht door een oppervlak, spiegelend in één richting of diffuus in vele richtingen; de verhouding tussen beide bepaalt of een oppervlak glanzend of mat oogt. | D1 H1 §1.1.3; H3 §3.4.2 | boek A.2; IEV 845-24-047 |
| transparantie | transparency | Transparenz | transparence | De mate waarin licht zonder verstrooiing door een materiaal gaat; bij transparante materialen bepalen doorgelaten en teruggekaatst licht samen de kleur. | D1 H1 §1.3.2; H3 §3.4.3; D3 H19 §19.1.1, §19.2.1 | boek A.2; IEV 845-24-141 |
| dekkracht (opaciteit) | hiding power (opacity) | Deckvermögen (Opazität) | pouvoir masquant (opacité) | Het vermogen van een laag om de ondergrond aan het zicht te onttrekken; bij een laag die niet volledig dekt, telt de kleur van de ondergrond mee. | D3 H18 §18.1.1, §18.1.2 | ISO 6504-1 en DIN EN ISO 6504-1:2019-09 (hiding power, Deckvermögen, pouvoir masquant); boek A.2 (opacity, Opazität, opacité) |
| glans | gloss | Glanz | brillant | Het vermogen van een oppervlak om licht gericht terug te kaatsen; glans is geen kleurattribuut, maar verandert wel hoe een kleur wordt gezien, en wordt gemeten in glanseenheden (GU) onder 20°, 60° of 85°. | D1 H1 §1.3.2; D2 H15 §15.5; D3 H18 §18.1.1; H19 §19.2.3 | terminologie SNKI; IEV 845-24-080 |
| goniochromatisme | goniochromatism | Goniochromatismus | goniochromatisme | De eigenschap van een materiaal, zoals een metallic- of parelmoerlak, om van kleur te veranderen met de belichtings- en kijkhoek. | D2 H12 §12.3.2; D3 H18 §18.2.2 | boek A.2 |
| kleurmiddel | colorant | Farbmittel | matière colorante | Verzamelnaam voor de stoffen die een materiaal kleur geven: onoplosbare pigmenten en oplosbare kleurstoffen. | D3 H19 §19.1.3; H22 §22.1 | terminologie SNKI; IEV 845-22-076 (EN) |
Kleurordening en kleursystemen
| Nederlands | Engels | Duits | Frans | Definitie | Waar in het boek | Bron vertalingen |
|---|---|---|---|---|---|---|
| kleurordening | – | – | – | Het systematisch rangschikken van kleuren naar hun attributen, zodat elke kleur een vaste plaats en notatie krijgt en vage omschrijvingen plaatsmaken voor exacte specificaties. | D1 H5 §5.1; H6 | geen gezaghebbende vertaling gevonden |
| kleursysteem | colour system | Farbsystem | système colorimétrique | Een praktische uitwerking van kleurordening met een vaste notatie, gebaseerd op waarneming (zoals Munsell en NCS), op meting (zoals CIELAB) of op een toepassing of productiemethode. | D1 H7 | boek A.2/B.4, rij Munsell (kern) |
| kleurruimte | colour space | Farbraum | espace colorimétrique | Een driedimensionaal model waarin elke kleur een plaats heeft, zoals CIELAB; de gekozen kleurruimte bepaalt hoe specificaties en toleranties worden vastgelegd. | D1 H6 §6.5; D2 H12 §12.6.1 | boek A.2; IEV 845-23-041 (EN, DE) |
| perceptuele uniformiteit | – | – | – | De mate waarin gelijke afstanden in een kleurruimte overeenkomen met gelijk waargenomen kleurverschillen; zonder die eigenschap zeggen toleranties weinig. | D1 H6 §6.5; H7 §7.2.2; D2 H14 §14.4 | geen gezaghebbende vertaling gevonden |
| gamut (kleurbereik) | gamut | Farbumfang | gamut | Het totale bereik aan kleuren dat een apparaat of proces kan weergeven of een kleurruimte kan beschrijven, zoals het verschil tussen beeldscherm (RGB) en drukwerk (CMYK). | D1 H7 §7.3.1 | boek A.2; terminologie SNKI (DE); IEV 845-32-007 (DE) |
| CIELAB | CIELAB | CIELAB | CIELAB | De kleurruimte van de CIE uit 1976 (ISO/CIE 11664-4) met L* voor lichtheid, a* voor de as rood–groen en b* voor de as geel–blauw; daaruit volgen verzadiging C*ab en kleurtoonhoek h. | D1 H7 §7.2.2; D2 H12 §12.6.1; H14 §14.1 | IEV 845-23-076 |
| kleurtoonhoek (h) | hue angle | – | angle de teinte | De plaats van een kleur rond de grijsas in CIELAB, uitgedrukt in graden, waarbij 0° rood, 90° geel, 180° groen en 270° blauw aangeeft. | D2 H15 §15.3.1 | IEV 845-23-076, opmerking 1 (EN, FR; kern) |
| tristimuluswaarden (XYZ) | tristimulus values | Tristimuluswerte | valeurs tristimulaires | Drie getallen (X, Y, Z) die volgens de CIE-standaardwaarnemer vastleggen hoe een kleurprikkel wordt waargenomen; de basis van vrijwel alle instrumentele kleurmeting. | D1 H7 §7.2.2; D2 H12 §12.2 | boek A.2; IEV 845-23-038 (EN) |
| chromaticiteit | chromaticity | Chromatizität | chromaticité | Eigenschap van een kleurprikkel, vastgelegd met chromaticiteitscoördinaten (zoals x en y) of met dominante golflengte en zuiverheid samen. | D2 H14 §14.4 (xy-chromaticiteitsdiagram) | boek A.2; IEV 845-23-052 (EN, FR) |
| standaardwaarnemer | standard observer | Normalbeobachter | observateur de référence | Een door de CIE vastgelegde set gevoeligheidsfuncties die het gemiddelde kleurenzien van mensen met normaal kleurenzien voorstelt, voor een gezichtsveld van 2° (1931) of 10° (1964): een rekenfunctie, geen persoon. | D1 H7 §7.2.2; D2 H12 §12.2.2 | boek B.2 (EN); DIN ISO 11475:2019-04 en DIN 6164-1:1980-02 (DE); IEV 845-23-048 (DE en FR; kern) |
| Munsell-systeem | Munsell colour system | Munsell-Farbsystem | système colorimétrique de Munsell | Een kleursysteem op basis van waarneming, ontwikkeld door Albert H. Munsell, dat kleuren ordent naar Hue (kleurtoon), Value (lichtheid) en Chroma (verzadiging). | D1 H7 §7.2.1 | boek A.2 |
| NCS (Natural Colour System) | NCS | NCS | NCS | Een in Zweden ontwikkeld kleursysteem dat elke kleur beschrijft naar de gelijkenis met zes elementaire kleuren (wit, zwart, geel, rood, blauw en groen), met een notatie voor zwartheid, verzadiging en kleurtoon. | D1 H7 §7.3.2 | eigennaam (boek A.2) |
| zwartheid in NCS (s) | – | – | – | In de NCS-notatie de gelijkenis met zwart, als percentage; in NCS S 3050-Y80R is dat 30. | D1 H7 §7.3.2 | geen gezaghebbende vertaling gevonden |
Visuele beoordeling
| Nederlands | Engels | Duits | Frans | Definitie | Waar in het boek | Bron vertalingen |
|---|---|---|---|---|---|---|
| kleurbeoordeling | colour assessment | – | – | Het vaststellen in welke mate een monster afwijkt van de afgesproken standaard, visueel onder gestandaardiseerde omstandigheden of met een meetinstrument. | D2 H8 §8.2; H9 | BS 950-1:1967 (EN, als "assessment of colour") |
| grijsschaal | grey scale | Graumaßstab | échelle de gris | Een reeks plaatjesparen met oplopend contrast, van 5 (geen zichtbaar verschil) tot 1 (groot verschil), om kleurverandering (ISO 105-A02) of kleuroverdracht (ISO 105-A03) visueel te beoordelen. | D1 H1 §1.3.3; D2 H9 §9.4; D3 H17 §17.2 | ISO 105-A02 (EN, FR); ISO 105-A03:2019 (FR); DIN EN 20105-A02:1994-10 (DE) |
| kleurstandaard | standard (master standard) | Standard | étalon | Een fysiek referentiemonster waaraan de productie wordt beoordeeld, beheerd in een rangorde van masterstandaard, daarvan afgeleide werkstandaarden en productiestandaarden voor dagelijks gebruik. | D2 H9 §9.5; D3 H17 §17.4.1, §17.4.4 | ISO 3668:2017, catalogustekst (EN, FR); DIN EN ISO 3668:2020-05, catalogustekst (DE); boek D2 §9.5 (masterstandaard) |
Kleurmeting
| Nederlands | Engels | Duits | Frans | Definitie | Waar in het boek | Bron vertalingen |
|---|---|---|---|---|---|---|
| spectrofotometer | spectrophotometer | Spektralfotometer | spectrophotomètre | Een meetinstrument dat de reflectie- of transmissiecurve van een monster over het zichtbare spectrum vastlegt, zodat tristimuluswaarden voor elke lichtsoort en waarnemer te berekenen zijn en metamerie op te sporen is. | D2 H12 §12.2.1; H13 §13.2 | boek A.2; IEV 845-25-008 (EN, FR) |
| colorimeter | colorimeter | Farbmessgerät | colorimètre | Een meetinstrument dat met drie of vier filters de gevoeligheid van de standaardwaarnemer nabootst en direct tristimulus- of CIELAB-waarden geeft, maar geen spectrale gegevens en dus geen metamerie. | D2 H12 §12.2.2; H13 §13.2 | boek A.2; IEV 845-25-022 |
| meetgeometrie | – | – | – | De vastgelegde hoeken van belichting en waarneming in een meetinstrument, zoals 45°/0°, die glans grotendeels buiten de meting houdt, of d/8° met een integrerende bol, met of zonder spiegelende component. | D2 H12 §12.3.1 | geen gezaghebbende vertaling gevonden |
| multihoekmeting | multi-angle measurement | – | – | Meting onder meerdere combinaties van belichtings- en waarnemingshoek, nodig voor goniochromatische materialen zoals metallic- en parelmoerlakken. | D2 H12 §12.3.2; H13 §13.3.2; D3 H18 §18.2.2, §18.3 | boek D2; ASTM E2194 (EN, als "multiangle color measurement") |
| kalibratie | calibration | Kalibrierung | étalonnage | Het afstellen van een meetinstrument met herleidbare referenties, door de fabrikant en dagelijks door de gebruiker; zonder kalibratie zijn meetwaarden niet vergelijkbaar. | D2 H12 §12.4; H13 §13.4 | IEV 311-01-09; DIN 5033-9:2024-07 (DE) |
Kleurverschil en toleranties
| Nederlands | Engels | Duits | Frans | Definitie | Waar in het boek | Bron vertalingen |
|---|---|---|---|---|---|---|
| kleurverschil (ΔE) | colour difference | Farbabstand | écart de couleur | Het verschil tussen twee kleuren, visueel beoordeeld of instrumenteel uitgedrukt als één getal, ΔE, berekend met een kleurverschilformule. | D1 H1 §1.3.3; D2 H8 §8.2; H14 | terminologie SNKI; IEV 845-23-015 (EN); DIN 6174:2007-10 (DE); ISO 105-J03:2009 (FR) |
| ΔE*ab (CIE76) | ΔE*ab | ΔE*ab | ΔE*ab | De kleurverschilformule bij CIELAB (1976): de rechte afstand tussen twee kleuren uit de verschillen in L*, a* en b*; eenvoudig, maar niet in de hele kleurruimte even goed in lijn met wat mensen zien. | D2 H14 §14.1 | IEV 845-23-077 |
| CMC(l:c) | CMC(l:c) | CMC(l:c) | CMC(l:c) | Een kleurverschilformule van het Colour Measurement Committee van de Society of Dyers and Colourists, standaard in textiel, die verschillen in lichtheid, verzadiging en kleurtoon apart weegt, met l:c = 2:1 voor acceptatie en 1:1 voor waarneembaarheid. | D2 H14 §14.2 | eigennaam |
| CIEDE2000 (ΔE00) | CIEDE2000 | CIEDE2000 | CIEDE2000 | De kleurverschilformule van de CIE uit 2001 (later ISO/CIE 11664-6), met correcties voor onder meer het blauwe gebied en sterk verzadigde kleuren; volgens het boek de formule met de beste algemene overeenkomst met visuele beoordeling. | D2 H14 §14.1; H16 §16.1 | eigennaam |
| tolerantie | tolerance | Toleranz | tolérance | De afgesproken aanvaardbare afwijking van de standaard, afgestemd op wat de productie kan, wat zichtbaar is, wat de klant verwacht en wat het commercieel betekent. | D2 H12 §12.6.3; H14 §14.3, §14.5 | DIN 6175:2019-07 (EN en DE; kern); ASTM D2244 (EN); IEV 551-19-07 (DE en FR; kern) |
| tolerantie-ellips | – | – | – | Het ellipsvormige gebied (in drie dimensies een ellipsoïde) van aanvaardbare kleuren rond een standaard, dat rekening houdt met de ongelijke gevoeligheid van het oog in verschillende richtingen. | D2 H12 §12.6.3; H14 §14.3 | geen gezaghebbende vertaling gevonden |
| MacAdam-ellips | MacAdam ellipse | MacAdam-Ellipse | ellipse de MacAdam | Een gebied in het CIE xy-chromaticiteitsdiagram waarbinnen kleuren voor een waarnemer niet van een referentiekleur te onderscheiden zijn, in 1942 door David MacAdam op 25 plaatsen vastgesteld. | D2 H14 §14.4 | boek A.2 |
| net waarneembaar verschil (JND) | just noticeable difference (JND) | Unterschiedsschwelle | seuil différentiel | Het kleinste kleurverschil dat een waarnemer nog kan zien. | D2 H14 §14.4 | boek D2 §14.4 (EN); IEV 845-22-088 (DE en FR; kern) |
Kwaliteitsindexen en kleurechtheid
| Nederlands | Engels | Duits | Frans | Definitie | Waar in het boek | Bron vertalingen |
|---|---|---|---|---|---|---|
| metamerie-index (MI) | metamerism index | Metamerieindex | indice de métamérisme | Het kleurverschil (ΔE) onder een testlichtsoort tussen twee monsters die onder een referentielichtsoort gelijk zijn; een waarde onder 1,0 geldt als zeer goed. | D2 H8 §8.5; H15 §15.6.2 | IEV 845-23-007 |
| witheidsindex | whiteness index | Weißgrad | degré de blanc CIE | Een getal voor de mate waarin een oppervlak als wit wordt gezien, zoals de CIE-witheidsindex; niet te verwarren met de witheid in de NCS-notatie. | D2 H15 §15.1 | boek D2 (EN); DIN ISO 11475:2019-04 (DE, als "CIE-Weißgrad"; kern); ISO 11475 (FR) |
| yellowness index | yellowness index | – | indice de jaunissement | Een getal voor de mate waarin een wit of bijna wit materiaal geel oogt, onder meer gebruikt om veroudering te volgen: hoe hoger, hoe geler. | D2 H15 §15.2 | boek D2 (NL); ISO 17223:2026 (EN, FR) |
| kleurechtheid | colour fastness | Farbechtheit | solidité des couleurs | De bestandheid van een kleur tegen invloeden als licht, wassen, wrijven en zweet, beoordeeld op kleurverandering van het materiaal en op kleuroverdracht naar ander materiaal, vaak met de grijsschaal. | D2 H8 §8.3, §8.4; D3 H17 §17.2 | boek A.2; ISO 105-reeks en DIN EN ISO 105-reeks (EN, DE) |
| lichtechtheid | light fastness | Lichtechtheit | solidité à la lumière | De bestandheid van een kleur tegen licht, getest met xenonlicht volgens ISO 105-B02. | D3 H17 §17.2.2 | ISO 12040:1997 (EN, FR); DIN ISO 12040:1998-01 (DE) |
| wasechtheid | colour fastness to washing | Waschechtheit | solidité des coloris aux lavages | De bestandheid van een kleur tegen wassen, beoordeeld op kleurverandering van het textiel en op kleuroverdracht naar een meegewassen testdoek met verschillende vezels (ISO 105-C06). | D3 H17 §17.2.3 | ISO 105-C10:2006 (EN); DIN EN 20105-C01:1993-03, ingetrokken (DE); ISO 105-C06:2010 (FR) |
| wrijfechtheid | rubbing fastness (crocking) | Reibechtheit | solidité des coloris au frottement | De bestandheid van een kleur tegen wrijven, droog en nat getest door het textiel langs een witte katoenen doek te wrijven met een crockmeter (ISO 105-X12). | D3 H17 §17.2.4 | boek A.2 (EN); DIN 54021:1984-08, ingetrokken (DE); ISO 105-X12:2016 (FR) |
Zo citeert u deze lijst
Uitgeverij SNKI (2026). Woordenlijst kleurtermen: Nederlands, Engels, Duits en Frans. https://uitgeverij-snki.nl/woordenlijst-kleurtermen
Bronnen
- IEC 60050-845:2020, International Electrotechnical Vocabulary – Part 845: Lighting (Electropedia, https://www.electropedia.org), geraadpleegd op 23 oktober 2026
- CIE S 017:2020, ILV: International Lighting Vocabulary (https://cie.co.at/e-ilv)
- De normen die bij een term staan, volgens hun titel in de catalogus van ISO, DIN of BSI
- Mark Kotterink, Kleurbeoordelen in de praktijk, deel 1 tot en met 3 (Uitgeverij SNKI, 2025)